Lajme

Shefi i BE-së në Kosovë: Specialja i gjykon vetëm individët, e çon Kosovën përpara në rrugën evropiane

Shefi i Zyrës së Bashkimit Evropian në Kosovë, Tomas Szunyog, ka folur për Gjykatën Speciale dhe situatën politike në vend.

Shefi i Zyrës së Bashkimit Evropian në Kosovë,Tomas Szunyog, në një intervistë për mediumin serb në Kosovë “KosovoOnline”, ka folur rreth Gjykatës Speciale, pandemisë e situatës politike në vend, transmeton lajmi.net.

Reklamo bizensin tuaj ketu

Ai ndër të tjerash ka thënë se Bashkimi Evropian mbështet fuqishëm punën e Gjykatës Speciale të Kosovës me seli në Hagë, veçanërisht faktin që ajo e bën punën e saj në mënyrë të pavarur, pa ndonjë ndërhyrje të jashtme.

Suniog gjithashtu foli në detaje për çështjen e korrupsionit, vazhdimin e dialogut midis Beogradit dhe Prishtinës, zbatimin e formimit të KPK-së, “Mini-Schengen”, si dhe krizën politike në Prishtinë pas arrestimit të Hashim Thaçit.

Lajmi.net, ua sjell të plotë intervistën të përkthyer në gjuhën shqipe:

Vendimi i Qeverisë së Kosovës për të shfuqizuar Grupin Punues për Luftën kundër Korrupsionit provokoi përgjigje të shumta të mprehta nga institucionet ndërkombëtare në Prishtinë. Sipas mendimit tuaj, pse po dështon Kosova në luftën kundër korrupsionit dhe si i shihni zhvillimet e ardhshme në këtë drejtim?

Szunyog: Kosova është një demokraci e re, me paqëndrueshmëri të shpeshtë. Kjo gjithashtu ndikon në sundimin e ligjit dhe besimin e njerëzve në institucione. Vullneti politik për të luftuar korrupsionin nuk duhet të jetë minimal. Duhet të jetë e vërtetë. Vullneti i vërtetë politik është një element thelbësor për reformën efektive afatgjatë në çdo fushë, përfshirë luftën kundër korrupsionit. Raporti për Kosovën i vitit 2020 kërkon një vullnet të fortë dhe të vazhdueshëm politik për të adresuar në mënyrë efektive korrupsionin. Vetëm në atë mënyrë do të ndodhë ndryshimi i vërtetë. Vendimi i qeverisë për të shfuqizuar një njësi të veçantë anti-korrupsion brenda Policisë së Kosovës ngre shqetësime serioze në lidhje me angazhimin e Kosovës për të luftuar korrupsionin. Ky departament luan një rol kryesor në luftën kundër korrupsionit, siç thuhet në Raportin e Kosovës për vitin 2020 dhe Raportin e Monitorimit të Drejtësisë të prezantuar nga EULEX. Së bashku me ambasadorët e tjerë, unë u takova me kryeministrin, Avdulah Hoti dhe ministrin e Brendshëm Agim Veliu për të diskutuar bashkëpunimin në fushën e sundimit të ligjit, me një fokus të veçantë në luftën kundër krimit të organizuar dhe korrupsionit. Kryeministri na siguroi për vendosmërinë e tij për të forcuar luftën kundër krimit dhe korrupsionit dhe shprehu gatishmërinë e tij për të punuar së bashku me partnerët ndërkombëtarë në këtë drejtim. Tani jemi duke pritur që kryeministri të sugjerojë një rrugë përpara. Ne presim që qeveria të konsultohet ngushtë me BE-në për hapat e ardhshëm. Është e nevojshme të ruhet një kapacitet efektiv hetimor anti-korrupsion në Policinë e Kosovës.

Kishte shumë diskutime në Prishtinë për vazhdimin e punës së misionit EULEX, dhe pasi morën pjesë në arrestimin e ish-udhëheqësve të UÇK-së, pati shumë komente të ashpra. Sa i rëndësishëm është roli i institucioneve evropiane në Kosovë dhe a besoni se autoritetet në Prishtinë do të vazhdojnë të sfidojnë praninë e tyre?

Szunyog: BE-ja ka kontribuar më së shumti në zhvillimin e Kosovës. Unë besoj se njerëzit e dinë se politikanët mund të kenë programet e tyre, por shumë njerëz mbështeten në praninë dhe ndihmën tonë. Njerëzit në Kosovë, nga të gjitha komunitetet, janë evropianë. Ne ndajmë vlera të përbashkëta dhe qëllime të përbashkëta. BE-ja mbështet të gjitha sferat e jetës dhe të gjitha komunitetet. Në 2019 dhe 2020, BE-ja zbatoi 39 projekte në fushën e sundimit të ligjit, me vlerë 51 milionë euro. Autoritetet e Kosovës duhet të jenë ato që të njohin potencialin e ndihmës sonë dhe ta çojnë Kosovën përpara. Kur dikush vjen nga jashtë, mund të jetë më e qartë se sa kohë është shpenzuar për vonesat, të cilat duhet të ishin shpenzuar për progresin. Kjo duhet të ndryshojë. Vullneti politik për të zbatuar reformat e lidhura me BE është thelbësor për të siguruar progres të besueshëm dhe të prekshëm. Angazhimi për reforma të thella është i vështirë për t’u arritur mes brishtësisë së vazhdueshme politike dhe paqëndrueshmërisë, ku agjendat e politikave afatshkurtra përpjekjet për reforma afatgjata. Këtë vit, situata u përkeqësua nga pandemia e Covid-19. BE-ja mbetet e përkushtuar për të mbështetur Kosovën në përmbushjen e këtyre sfidave dhe u bën thirrje institucioneve të marrin një udhëheqje të fortë dhe të bashkuar në reformat e nevojshme.

BE ka marrë edhe një herë një rol vendimtar në vazhdimin e dialogut Prishtinë-Beograd. Si e shihni mundësinë e zgjidhjes së mosmarrëveshjes për krijimin e Asociacionit të komunave me shumicë serbe? Ky është një angazhim i bërë në Bruksel shtatë vjet më parë.

Szunyog: Dialogu është në interes të të dy palëve. Ajo ofron një mundësi për të dy palët për të diskutuar të gjitha çështjet e pazgjidhura me njëri-tjetrin. Asociacioni i komunave me shumicë serbe është një nga këto çështje. Një diskutim mbi Asociacionin nuk mund të shmanget nëse duam të arrijmë një marrëveshje gjithëpërfshirëse që adreson të gjitha çështjet e pazgjidhura midis Prishtinës dhe Beogradit. Hapi tjetër, i cili duhet të merret sa më shpejt të jetë e mundur, është që drafti i statutit të Asociacionit t’u paraqitet negociatorëve kryesorë të të dy palëve. Ne e kuptojmë që drafti i statutit është përgatitur siç parashikohet në marrëveshjen e vitit 2015. Ajo që na duhet është që Prishtina të pranojë të drejtojë këtë diskutim.

A besoni se është e drejtë që Kosova të ndryshojë kushtetutën e saj në lidhje me zbatimin e Marrëveshjes së Brukselit?

Szunyog: Para së gjithash, kjo varet nga ajo që do të bihet dakord. Në parim, sapo të arrini një marrëveshje ndërkombëtare, duhet të merren parasysh rregullimet e nevojshme ligjore për ta integruar atë në rendin ligjor të brendshëm. Kjo vlen si për Kosovën ashtu edhe për Serbinë.

A prisni që autoritetet e Kosovës të zbatojnë ligjin e tyre për mbrojtjen e zonës përreth Manastirit të Deçanit dhe të ndërtojnë një autostradë të planifikuar jashtë zonës së mbrojtur?

Szunyog: Sundimi i ligjit është një vlerë themelore evropiane. Ne gjithmonë presim zbatimin e ligjit. Marrëveshja e arritur në fillim të këtij muaji në lidhje me çështjen afatgjatë të rehabilitimit të rrugës në Deçani dhe Zona e Mbrojtjes Speciale, e bërë e mundur nga Italia me një kontribut kryesor nga komandanti i KFOR-it, është një lajm i mirë. Këshilli i Zbatimit dhe Monitorimit (KPM), kushtuar diskutimit të çështjeve në lidhje me Kishën Ortodokse Serbe, kryesuar nga Bashkimi Evropian dhe Qeveria e Kosovës, miratoi marrëveshjen në 9 nëntor, e cila do të rritë marrëdhëniet ndër-komunitare dhe zhvillimin ekonomik në Rajoni i Deçanit.

Si e interpretoni idenë e shfuqizimit të Dhomave të Specializuara?

Szunyog: Në vitin 2015, Kosova bëri një angazhim të qartë ndërkombëtar për krijimin e Dhomave të Specializuara (Gjykatën Speciale). BE-ja mbështet fuqimisht punën e Dhomave të Specializuara të Kosovës dhe Zyrës së Prokurorit të Specializuar. Është veçanërisht e rëndësishme që ata të mund ta bëjnë punën e tyre në mënyrë të pavarur, pa ndonjë ndërhyrje të jashtme. Bashkëpunimi i plotë me këto institucione është thelbësor si një demonstrim i rëndësishëm i angazhimit të Kosovës për sundimin e ligjit, i cili është një element kryesor për përparimin e Kosovës në rrugën evropiane dhe për angazhimin e BE-së me Ballkanin Perëndimor në tërësi.

Sa e rëndësishme konsideroni të jetë hetimi dhe ndjekja penale e çështjes së krimeve të pretenduara të UÇK-së?

Szunyog: Dhoma e Posaçme dhe Zyra e Prokurorit të Specializuar janë themeluar nga Kuvendi i Kosovës si institucione të pavarura gjyqësore me juridiksion mbi krimet kundër njerëzimit, krimet e luftës dhe krimet e tjera sipas ligjit të Kosovës të kryera gjatë luftës. Është e rëndësishme të kihet gjithnjë parasysh se Dhomat e Posaçme nuk do të mbajnë përgjegjësi grupet etnike, organizatat ose komunitetet, por vetëm individët. Duke vepruar kështu, Dhomat e Posaçme do të lehtësojnë drejtësinë tranzicionale dhe do të mundësojnë përparimin shoqëror, duke e çuar Kosovën përpara në rrugën e saj evropiane. Në këtë kontekst, bashkëpunimi nga autoritetet e Kosovës mbetet vendimtar për të demonstruar përkushtimin e Kosovës për sundimin e ligjit dhe gatishmërinë e saj për t’u përballur me të kaluarën e saj.

Në përputhje me marrëveshjen e Uashingtonit, Kosova duhet të bashkohet me projektin “Mini-Shengen”. Cili është mendimi juaj për këtë dhe sa i rëndësishëm është për Kosovën?

Szunyog: Në një Samit në Sofje më parë këtë muaj, kryeministri i Kosovës, së bashku me homologët e tij nga Ballkani Perëndimor, nënshkruan një deklaratë të rëndësishme mbi krijimin e një tregu të përbashkët rajonal. Ky është një lajm i mirë për të gjithë rajonin, dhe posaçërisht për Kosovën. Kompanitë dhe qytetarët do të përfitojnë nga tarifat e reduktuara bankare ndërkufitare, heqja e pengesave teknike në tregti, harmonizimi i politikave të investimeve, njohja e kualifikimeve profesionale në rajon, inkurajimi i tregtisë elektronike, etj. BE mbështet bashkëpunimin rajonal përfshirës dhe pjesëmarrja e Kosovës në konfigurime të ndryshme rajonale. Integrimi ekonomik rajonal është pjesë e procesit të pranimit në BE. Ne jemi duke shpresuar që qeveria e Kosovës ta promovojë atë dhe të zbatojë planin e veprimit të rënë dakord për krijimin e një tregu të përbashkët rajonal në Ballkanin Perëndimor.

A besoni se qeveria aktuale e Kosovës do të vazhdojë të funksionojë apo prisni zgjedhje të parakohshme parlamentare në Kosovë së shpejti?

Szunyog: Është e rëndësishme që Kosova të tregojë pjekuri në trajtimin e krizave politike duke siguruar funksionimin demokratik të institucioneve të saj. Besoj se udhëheqësit e Kosovës janë të aftë të përmbushin pritjet e njerëzve. Në këtë kohë të vështirë të pandemisë COVID-19, me ndikimin e saj shëndetësor dhe ekonomik, njerëzit kanë nevojë për institucione të afta t’u përgjigjen nevojave dhe sfidave që priten përpara. Sa i përket zgjedhjeve presidenciale, pas dorëheqjes së Presidentit të Kosovës, kryetarja e Kuvendit mori rolin e Presidentit të përkohshëm.